Diefstal uit de kassa door personeel: herkennen en voorkomen

In driekwart van de diefstal- en fraudegevallen bij Nederlandse ondernemers is een eigen werknemer de dader (KVK). Toch controleert bijna niemand erop: in 97% van de fraudegevallen was de dader bij indiensttreding niet gescreend (Hoffmann). Kassadiefstal is zelden een greep uit de lade. Het zit in retouren zonder klant, annuleringen na gepaste betaling en wisselgeld dat blijft plakken. Op deze pagina: de signalen, de cijfers en vijf maatregelen die het afsluiten.

Vier signalen die samen een patroon vormen:

1. Terugkerende kasverschillen op dezelfde dienst. Eén keer is een telfout. Elke week op dezelfde avond is een patroon. Houd verschillen daarom per dienst bij, niet per week.
2. Opvallend veel retouren of annuleringen. De nep-retour en de snelle annulering zijn de twee meest gebruikte trucs: het systeem registreert een teruggave, de klant bestaat niet, het geld verdwijnt. We beschreven ze in 7 manieren hoe geld uit je kassa verdwijnt.
3. De lade die openstaat zonder transactie. Elke opening buiten een verkoop om is onherleidbaar geld.
4. Weerstand tegen controles. Wie bezwaar maakt tegen een kasopmaak per dienst of een vier-ogen-telling, heeft daar zelden een goede reden voor.

Het ongemakkelijke aan deze cijfers: de dader is meestal geen beroepscrimineel maar een gewone medewerker met een open lade binnen handbereik. De verleiding is het probleem, niet de persoon. Wie de verleiding wegneemt, beschermt ook zijn personeel tegen valse verdenking.

1. Screen nieuw personeel. In 97% van de fraudegevallen was de dader niet gescreend. Een referentiecheck en een Verklaring Omtrent het Gedrag kosten weinig en filteren veel.
2. Beperk kassarechten. Retouren en annuleringen alleen door de leidinggevende, altijd met reden in het systeem.
3. Maak de kas per dienst op, niet per dag. Zo is elk verschil herleidbaar tot een dienst en een persoon. Boek verschillen op een aparte grootboekrekening, zie onze pagina over kasverschillen.
4. Vier ogen bij het tellen en afstorten. Nooit één persoon alleen met het geld, ook de eigenaar niet.
5. Haal de open lade weg: gesloten kassasysteem. Bij een CashDro-geldautomaat gaat contant geld direct de kluis in en geeft het systeem zelf gepast wisselgeld. Er valt niets te graaien, niets buiten de registratie om te houden en niets verkeerd te tellen. Elke transactie is herleidbaar tot de medewerker die hem aansloeg.

Mag je een medewerker ontslaan voor diefstal uit de kassa?
Diefstal is in de wet expliciet genoemd als dringende reden voor ontslag op staande voet (artikel 7:678 lid 2 sub d BW). Maar de bewijslast ligt bij jou als werkgever: een kasverschil alleen is geen bewijs. Leg het patroon vast, pas hoor en wederhoor toe en schakel bij twijfel een jurist of bedrijfsrecherche in voordat je handelt.

Is een kasverschil bewijs van diefstal?
Nee. Een kasverschil kan ook een telfout of procedurefout zijn. Bewijs ontstaat pas uit een patroon: dezelfde dienst, dezelfde persoon, dezelfde soort transacties. Daarom is registratie per dienst zo belangrijk.

Moet ik aangifte doen?
Bij daadwerkelijke diefstal: ja. Aangifte is ook nodig als je de schade wilt verhalen of een beroep doet op een verzekering. De KVK adviseert daarnaast om de zaak schriftelijk vast te leggen richting de medewerker.

Bronnen (geraadpleegd 21 juli 2026): KVK over diefstal en fraude door personeel · ACFE Occupational Fraud 2024 · EHI Inventurdifferenzen 2025 · Hoffmann-statistiek via HR-kiosk · Global Retail Theft Barometer 2015 · Burgerlijk Wetboek Boek 7 (art. 7:678)